Aykırı Değer Tespiti için IQR ve Z-skoru

Aykırı değerlerin tespiti, veri analizi ve istatistikte önemlidir. İki yaygın yöntem, IQR (Interquartile Range) ve Z-skoru\'dur.

IQR Yöntemi

IQR, verinin merkezî eğilimini analiz etmek için kullanılır. Aykırı değerleri tespit etmek için şu adımlar izlenir:

• Veriyi sıralayın.
• İlk çeyrek (Q1) ve üçüncü çeyrek (Q3) değerlerini hesaplayın.
• IQR\'yi bulun: IQR = Q3 - Q1.
• Aykırı değer sınırlarını belirleyin:
  • Aşağı sınır: Q1 - 1.5 * IQR
  • Yukarı sınır: Q3 + 1.5 * IQR
• Veriyi bu sınırların dışındaki değerler için kontrol edin.

Z-skoru Yöntemi

Z-skoru, bir verinin ortalamadan ne kadar uzak olduğunu ölçmek için kullanılır. Aykırı değer tespiti için:

• Verinin ortalamasını (µ) ve standart sapmasını (σ) hesaplayın.
• Her bir veri noktası için Z-skorunu hesaplayın:
  • Z = (X - µ) / σ
• Genellikle, |Z| > 3 olan değerler aykırı değer olarak kabul edilir.

Bu yöntemler, verinin yapısını anlamak ve analiz sırasında olası hataları önlemek için kullanılır.